اکبر گنجی، چهره روشنفکر اپوزیسیون با انتشار یادداشتی در سایت روز ، حقانیت نزول وحی بر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) و "اعتقادات مومنان" را "ادعا" و "غیرقابل اثبات" خواند.
به گزارش "الف"، اکبرگنجی در یادداشت اخیرش با عنوان روشنفکری فقیهانه اظهار داشت: "تمام ادعاي پيامبر اسلام اين است که جبرئيل کلام خدا را به اطلاع او رسانده است. حتي اگر اثبات وجود خدا امکان پذير باشد، اثبات سخن گفتن خدا با يک شخص محال است".
گنجی در ابتدای این مقاله نوشته است:
"مسأله: فردي مدعي است که خدا با او سخن گفته است و به او مأموريت داده تا پيام او را به اطلاع مردم برساند. همين فرد ادعا دارد که "کلام خدا" از طريق يک واسطه به اطلاع او رسيده است.
پرسش: آيا اين ادعا قابل اثبات است؟
پاسخ: روشن است که با هيچ دليل و برهاني نمي توان اين ادعا را اثبات کرد. به تعبير فيلسوفان مسلمان، نبوت خاصه قابل اثبات نيست، براي اينکه بر امر خاص نمي توان اقامه ي برهان کرد. دينداران در طول تاريخ حتي يک دليل براي اثبات اين ادعا که خدا با شخص خاصي سخن گفته است، ارائه نکرده اند. به تعبير ديگر، کسي جز خود شخص واجد تجربه، امکان و حق ندارد که مدعي شود خدا با آن شخص خاص سخن گفته است. براي اينکه جز خود آن شخص هيچ کس ديگري نمي تواند(امکان ندارد) از وقوع آن رويداد با خبر شود. استناد به سخن خود آن شخص، براي موجه کردن ادعايش در خصوص سخن گفتن خدا با او، موجه نيست. معقول کردن اين مدعا، نيازمند اثبات چند پيش فرض است:
الف- اثبات وجود خدا
ب- اثبات اينکه خدا موجودي متشخص و انسانوار است، تا سخن گفتن او معقول باشد. براي اينکه اگر خدا موجودي غير متشخص باشد، سخن گفتن خدا معنا نخواهد داشت.
ج- اثبات اينکه ارتباط خدا و آدميان، ارتباط گفت و شنودي(ديالوگي) است.
اثبات اين قضايا اگر ناممکن نباشد، بسيار دشوار است. مومنان براي هيچيک از اين مدعيات براهين معتبري ارائه نکرده اند که مورد تصديق همه ي عقلا قرار گيرد."
گنجی در ادامه مقاله خود افزوده است، "مومنان براي هيچيک از اين مدعيات براهين معتبري ارائه نکرده اند که مورد تصديق همه ي عقلا قرار گيرد. حتي اگر اثبات وجود خداي متشخص انسانوار امکان پذير باشد، اثبات عقلي سخن گفتن خدا با "يک شخص خاص" محال است... تمام ادعاي پيامبر اسلام اين است که جبرئيل کلام خدا را به اطلاع او رسانده است".
گنجی سپس به تقسیم بندی دیدگاه روشنفکران درباب نبوت پرداخته و این تقسیم بندی را به این شرح انجام می دهد:
"الف- باور رسمي اين است که قرآن با تمام الفاظش سخن خداست که از طريق جبرئيل به پيامبر تحويل داده شده و پيامبر هم عيناً آن را به اطلاع مردم رسانده است
ب- مدل دوم مدعي است که محتواي قرآن به وسيله جبرئيل به پيامبر الهام شده است، ولي تمام الفاظ قرآن از آن پيامبر است(مدل نصر ابوحامد زيد در کتاب مفهوم نص)
ج- مدل سوم مدعي است که تمام قرآن سخن پيامبر است، اما چون شخصيت او شخصيت خدايي است، سخن او سخن خدا تلقي مي شود(مدل سروش)
د- مدل چهارم قرآن را محصول نگاه موحدانه پيامبر به عالم مي داند. نبوت و وحي به معناي موحدانه نگريستن به عالم و آدم است و دستاوردهاي پيامبر(فرآورده هاي وحي)، مدعيات صدق و کذب بردار نيستند. لذا تمام قرآن کلام پيامبر است(مدل محمد مجتهد شبستري)
ه- قرآن محصول فهم و دريافت پيامبر از هستي است(مصطفي ملکيان)"
درپی شفاف سازی عقاید دکتر عبدالکریم سروش در مورد "تجربه نبوی"، اکبر گنجی نیز در این مقاله به شفاف سازی بخش دیگری از عقاید روشنفکری و اپوزیسیون درباب خداوند، دین و نبوت پرداخته است.
برای مطالعه متن کامل مقاله گنجی
به این آدرس (
لینک جایگزین ) مراجعه فرمایید.
