کد مطلب: 32324, P.View: 5260

تاملی بر لایحه بازدارنده ایمنی زیستی



• 1

(4 توصیه)

	دكتر بهزاد قره یاضی*
	۰۴ مهر ۱۳۸۷
	مقدمه "به بیوتكنولوژی توجه ویژه‌ای بكنید چون رشته مهمی است". "مقام معظم رهبری" از منظر علم دوستی، علم پروری و تلاش برای دستیابی به فناوری، كشورهای جهان، سیاستمداران و ملل آن را دریك نگاه كلی می توان به دو دسته تقسیم كرد. دسته اول انواعی از كشورها و ملل گستاخ، جسور، بلندپرواز، بی پروا، شجاع و علم دوست هستند. این كشورها برای توسعه مرزهای دانش تلاش فراوانی می كنند و ریسك همراه دستیابی به و استفاده از فناوری را هم می پذیرند، گروه گستاخ و متهور این دسته برای ارزیابی ریسك و مدیریت آن اهمیتی قائل نیستند و گاهی فجایعی را به بار می‌آورند كه جبران آن به زمان و منابع گسترده ای نیاز دارد. اما برخی از ملل این دسته با وجود بلند پروازی، شجاعانه ریسك همراه استفاده از فناوری را می‌پذیرند و با به حداقل رساندن، آن را مدیریت می‌كنند. دسته دوم كشورهای ترسو، "محتاط"، دانایی هراس، دانایی ستیز و "منتظر" هستند. این كشورها با ترس از اشتباه یا ریسك زیست محیطی و آثار ناشناخته یك فناوری جدید، اول منتظر می مانند تا دیگران صاحب فناوری بشوند و از آن استفاده كنند و بعد و به زعم خود بدون هرگونه ریسكی آن را مورد استفاده قرار دهد. بیشتر ابداعات بشری، توسعه مرزهای دانش، و فناور های امروز حاصل تلاش كشورهای دسته اول است. مللی كه اگرچه دستاوردهای آنها گاهی تحت عنوان ساختار شكنی مورد مذمت دسته دوم قرار می گیرد ولی در انتهای كار پیروز میدان هستند. این كشورها منابع طبیعی و انسانی را از آن خود كرده و مانع از دستیابی دیگران به آن فناوری ها می شوند و در نهایت منافع شجاعت (و حتی گستاخی) خود را در صدور دانش فنی و محصول نهایی به كشورهای دسته دوم از آن خود می كنند. روحیات ملل مختلف و به ویژه رهبران آنها در زمانهای مختلف از منظر مورد بحث ایستا نیستند. آنها ممكن است در دوره های خاصی متحول شده و جزو كشورهای دسته اول و در دوره ای دیگر خمود شده و جزو كشورهای دسته دوم محسوب شوند. مطالعه تاریخ توسعه علمی ملل مختلف نشان دهنده انطباق پیشرفت های علمی و دستاوردهای غیر قابل انكار ملل با روحیه شجاعت؛ و عقب ماندگی و وابستگی آنها با روحیه "احتیاط" و جبن دارد. بارزترین مثالی كه در حال حاضر می توان از آن نام برد دستیابی كشورهای مختلف به "فناوری هسته ای" است. كشورهای گستاخ و ساختار شكن به این فناوری دست یافتند، آن را به انحصار خود درآوردند و از آن استفاده جنایتكارانه كردند. سپس همین كشورها به بیان نكات منفی و "آثار سوء جانبی" این فناوری پرداخته و جهان را مجاب كردند كه باید برای كنترل این فناور "پروتكل" بنویسند تا ضمن "توزیع منافع" این فناوری از "خطرات" آن جلوگیری شود. اما كشورهای محتاط، از ابتدا ترسیدند، ریسك نكردند و حاضر نشدند "محیط زیست" و "سلامت مردم" خود را به خطر بیندازند. آنها منتظر ماندند تا فناوری به بلوغ خود برسد و علاوه بر استفاده های جنایتكارانه منافع آن نیز معلوم شود. اما اكنون همین كشورها برای استفاده های بشردوستانه از همین فناوری باید از كسانی كه سابقه استفاده جنایتكارانه از آن را دارند اجازه بگیرند. كشور ایران كه سیاستمداران و تصمیم سازان آن، به ویژه در حكومت های قاجار و پهلوی به كشوری محتاط و جبون تبدیل شده بود، در زمان ظهور این فناوری اسیر "مدیران غافل و جبون و دانشمندان محتاط" شده بود كه موجب عدم دستیابی ایران به این فناوری شدند. پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری امام فقید حكایت از تحول ملتی دارد كه برای احقاق حقوق خود در همه عرصه ها به پا خواسته است. این روحیه كه به درجات متفاوت امروز نیز ادامه دارد و به ویژه در سایه حمایت گسترده ای كه رهبر معظم انقلاب از توسعه فناوری های نو به عمل می آورند، در عرصه های علمی و بین المللی نمود ویژه ای یافته است. افزایش سهم ایرانیان از تولید دانش جهانی، تلاش برای دستیابی به فناوری هسته ای و فناوری های نو نظیر استفاده از سلولهای بنیادین، نانوتكنولوژ ی و بیوتكنولوژی مدرن (مهندسی ژنتیك) نمونه هایی از دستاوردهای این روحیه شجاعت و "تردید زدایی" در عرصه های علمی هستند. اكنون ملت ایران در دو مرحله مختلف از ظهور و بلوغ چند فناوری قرار دارد. 1) مرحله بلوغ فناوری هسته ای و تكامل پس از بلوغ آن.و 2) مرحله ظهور و بلوغ فناوری های نانو و بیوتكنولوژی به ویژه مهندسی ژنتیك و استفاده از محصولا تراریخته. ایرانیان مصمم هستند با وجود هزینه های بالا، به همه این فناوری ها و فناوری های دیگر دست یابند و از آن استفاده كنند. دستیابی به فناوری هسته ای هزینه های خود را داشته است زیرا در مرحله ظهور و بلوغ آن "احتیاط" و "غفلت" را برگزیده بودیم. دستیابی به مهندسی ژنتیك و محصولات تراریخته چنانچه امروز "احتیاط" پیشه كنیم نیز در آینده ای نه چندان دور هزینه زیادی را برای ملت ایران به دنبال خواهد داشت. در آینده نه چندان دور باید علاوه بر وارد كردن محصولات نهایی تراریخته كه هم اكنون نیز آغاز شده است همچون فناوری هسته ای هزینه های جانبی آن را نیز بپردازیم. فناوری مهندسی ژنتیك از دهه 1970 میلادی آغاز شد. در دهه 1980 مهندسی ژنتیك گیاهان انجام شد. در دهه 1990 اولین گیاهان تراریخته به تولید انبوه رسیده و مورد مصرف عمومی قرار گرفتند. در انتهای 1997 بیش از 114 میلیون هكتار از اراضی جهان به كشت محصولات تراریخته اختصاص یافت. در ایران نیز دستاوردهای دانشمندان متعدد ایرانی آوازه جهانی پیدا كرد. این دستاوردها ناشی از تحول روحی و شجاعت ملت و رهبران آن در دو دهه گذشته بوده است. اما در سال های اخیر اراده نانوشته ای برای بازدارندگی این فناوری ها به صورت نهانی اما مصمم و مستمر بوجود آمده است. این اراده همانند اراده ای كه مانع دستیابی ایرانیان به فناوری هسته ای در زمان نضج آن شد هم ریشه خارجی و هم ریشه داخلی دارد. ریشه خارجی مخالف دستیابی ایران به فناوری مهندسی ژنتیك و انگیزه های آن كاملا مشخص و بی نیاز از توضیح است. پیشگیری از ادامه تحصیل ایرانیان در رشته های حساس مهندسی ژنتیك و عدم ارسال تجهیزات و مواد حساس به بهانه های مختلف و تدوین پروتكل های پیچیده و ... نمونه هایی از ارداه خارجی برای بازدارندگی است. اما در داخل، با فرض عدم هرگونه ارتباط و خط گیری مخالفین استفاده از محصولات تراریخته با بیگانگان، دو دسته مانع پیشرفت این فناوری هستند. دسته اول افراد ناآگاه و "محتاط" و دسته دوم افراد "خصلتی" با انگیزه های شخصی و متفاوت هستند. تلاش هماهنگ این مخالفین داخلی كه به طور ناخواسته منطبق با اراده بیگانگان شده است، منجر به تصویب لایحه ای در هیئت وزیران شده است كه "لایحه قانون ملی ایمنی زیستی" نامیده می شود.  این لایحه بازدارنده كه با مخالفت قاطع انجمن های علمی ایمنی زیستی، بیوتكنولوژی، ژنتیك و تعداد بسیاری از متخصصین و كارشناسان كشور روبرو شده است، بدون كوچكترین اهمیتی به این دیدگاه كارشناسان تقدیم مجلس شورای اسلامی شده و در دستور كار قرار دارد. تصویب این لایحه موجب عقب افتادن كشور در زمینه مهندسی ژنتیك و تولید محصولات تراریخته و تبدیل كشور به واردكننده محض و مطلق این قبیل محصولات خواهد شد. این لایحه قابلیت اصلاح ندارد و از انتظار جامعه علمی ذیربط كشور این است كه نمایندگان دلسوز و علم پرور مجلس شورای اسلامی با كلیات آن مخالفت كنند. این انتظار به حق جامعه علمی كشور است كه به احترام رهبر معظم انقلاب، لا اقل امسال و در سالی كه با عنوان "نوآوری و شكوفایی" مزین شده است، با تصویب این لایحه ضد توسعه علمی مانع جدیدی پیش روی "شكوفایی" این شاخه از "نوآوری" های علمی ایجاد نكنیم. اكنون زمان تشخیص نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی است كه یا آنگونه كه رهبر معظم انقلاب فرموده اند توجه ویژه ای به بیوتكنولوژی داشته باشند یا مصداق لعن و نفرین آیندگان باشند؛ آیندگانی كه همچون رهبر فرزانه انقلابمان بر سرشان فریاد خواهند كشید كه: "لعنت خدا بر آن كسانی كه در هنگام خود، اولویت علم و تحقیق را در این كشور نفهمیدند و كشور را عقب نگه داشتند." "مقام معظم رهبری در دیدار با اعضای هیئت دولت در آستانه نیمه شعبان 1386"   *رئیس انجمن ایمنی زیستی ایران     اظهار نظر مشارکت در بحث 82434 | ناشناس   |2008-09-25 20:30:01| کار بسیار سختی است در وادی که مسائل اصلی فراموش شده اند و تمامی هزینه ها صرف موضوعات کوچکی میشود بتوان کسانی را پیدا کرد که ارزش بیو تکنولوژی بدانند. پاسخ به این اظهارنظر 2   0 82436 | حسن  - ستون پنجم   |2008-09-25 20:36:14| بهانه اي كه هميشه براي عقب ماندن كشور هاي جهان سوم آورده ميشد و داستان هاي عجيب و گاهي باور نكردني كه در اين موارد ميگفتند اين بود كه انگليسي ها نمي گذارند. با فلان مخترع (مثلا سازنده يك چيز خارق العاده) چه كردند. زماني بر حسب سن و سالي كه داشتم باور ميكردم و بعد ها خير. ولي اين طور كه بوش مياد انگار خيلي بيراه نگفته اند. در اينجا از كليه مسئوليني كه ادعاي حمايت از نخبگان و مبتكرين را دارند تقاضا ميكنم اگر به حرف خود كمترين اعتقادي دارند يك سري به ساختمان انجمن مخترعين به آدرس: چهار راه مفتح و بهار-جنب داروخانه كميته امداد و بانك كشاورزي-بن بست زهره پلاك 304 بزنند ببينيد جايگاه علم خارج از محدوده شعار در مملكت ما كجاست در چه ساختماني؟. يك سري هم به اداره ثبت اختراعات بزنيد و ببينيد براي ثبت يك اختراع چند بار بايد براي گرفتن امضا و ساير مراحل فاصله بين بالاتر از بيمارستان تهران كلينيك و خيابان مير داماد را طي كنند.اين است امكانات و احترامي كه به نوآوران ميگذاريد؟ توجه داشته باشيد اين گروه كمي حرمت و احترام ميخواهند.از سايت محترم الف تقاضا دارم در صورتي كه باور ندارند تحقيق كنند ولي حتما به گوش مدعيان برسانند.با تشكر پاسخ به این اظهارنظر 7   0 82481 | عبدالله  - دكتراي محيط زيست   |2008-09-26 13:27:31| من ضمن تشكر و تقدير از پيگيري بي امان نويسنده محترم در مورد لايحه ايمني زيستي مي خواهم از نمايندگان محترم عرض كنم كه توجه كنند كه اين لايحه مغاير اصل 44 قانون اساسي و سياستهاي كلي ابلاغ شده توسط مقام معظم رهبري است و ريشته بيوتكنولوژي را در كشور خواهد خشكانيد و دست بيگانگان را بر بازار محصولات كشاورزي باز خواهد گذاشت. جدا معلوم نيست چرا وزارت جهاد كشاورزي و سازمان حفاظت محيط زيست از اين لايحه حمايت مي كنند؟ از نمايندگان محترم مي خواهيم كه با كليات آن مخالفت كنند. پاسخ به این اظهارنظر 3   0 82622 | سهيلا ن  - دكتري بيوتكنولوژي   |2008-09-27 13:58:09| من نيز ضمن تشكر و تقدير از پيگيري بي امان نويسنده محترم در مورد لايحه ايمني زيستي مي خواهم به نمايندگان محترم عرض كنم كه ايشان را خوب مي شناسم ايشان يكي از بينانانگذاران بيوتكنولوژي كشاورزي در كشور مي باشند وهمچنين يكي از علماي ايمني زيستي در كشور كه تقريبا كارشناس تر از ايشان در كشور نداريم با توجه به اينكه ايشان درايمني زيستي مورد مشورت در دنيا قرار مي گيرند ودر اين زمينه يكي از منابع مي باشند. ايشان تمام زندگي آبروي خود را در ترويج اين فناوري زيستي يا همان بيوتكنولوژي گذاشته و تمام نظراتشان كارشناسي شده است. اينجانب نيز معتقد هستم با تصويب اين لايحه ريشه مهندسي ژنتيك در كشور خشكانده مي شود. و از نمانيدگان محترم درخواست مي شود با كليات آن موافقت نفرماييد. پاسخ به این اظهارنظر 0   0 82630 | abbas  - abbas-razavi@yahoo.com   |2008-09-27 15:04:44| نظرات ایشان خاص خودشان است به نظر من مشکل اینست که اینگونه مباحث ئ سیاسی کردن موضوعات علمی بزرگترین اسیب را به توسعه علم و فناوری توسط کسانی که به دنبال شهرت و پست و مقام و .. هستند ایجاد می شود به نطر من باید موضوع را سیاسی نکنیم و به رسانه ها نکشانیم و سعی کنیم در صورتی که تخصص ان را داریم در جمع متخصصین و نخبگان علمی ان را حل کنیم. پاسخ به این اظهارنظر 0   0 82847 | دكتر كمال - خ  - مصرف مواد تراريخته   |2008-09-29 09:26:24| بسمه تعالي ضمن تاييد با ارزش بودن تحقيقات علمي پايه اي در زمينه ژنتيك ، ليكن بايد به اين نكته مهم دقت گردد كه مصرف مواد وگياهان مهندسي ژنتيكي شده بعلت تاثيرات قطعي آنها و اثر سوء در سلامت انسانها و حيوانات(تاثير غير مستقيم) و امكان بروز موتاسيون و جهش هاي غير طبيعي در ژن آنها ، در تمام دنياي پيشرفته از دايره مصرف حذف شده و يا در حال حذف ميباشند . در اينجا لازم به ذكر اين موضوع است كه اگر موادي با اين روش توليد گردد حتما" بايستي اين موضوع بطور كاملا" شفاف و علني و واضح در تمام رسانه ها اعلام گردد ، كه مردم با علم به آن در صورت قبول عوارض احتمالي آنرامصرف نمايند . پاسخ به این اظهارنظر 0   0 83574 | رها   |2008-10-01 06:19:40| تاسف بار است که وقتی همه چیز آزمایش میشود و ضررهای آن مشخص میشه تازه ما به فکر می افتیم که دوباره آن اشتباهات را تکرار کنیم . آلان همه به فکر رفتن به سوی طبیعی کردن و ارگانیک کردن محصولات غذائی هستند. مهندسی زنتیک مواد گیاهی و خوراکی مردود شناخته شده است و انواع و اقسام بیماریها و حساسیت ها را بوجود می آورد . دستیبابی به علم اگر در خدمت سود سرمایه قرار گیرد فاجعه بار خواهد بود. متاسفانه افرادی که از این راه ها سودهای کلان میبرند فکر میکنند به خاطر توانائی مالی خود قادر به تهیه مواد سالم و غیرسمی هستند و فقط به سود سرشار آن فکر میکنند و بعد هم باید منتظر رشد سرسام آور کمپانی های دارو سازی باشیم که اول مریضمان کنند بعد هم دارو به ما بفروشند. سرمنشاء تمام جنگ ها و مصیبتهای بشری همین پول لعنتی است . امید است به توصیه های دکتر کمال در این مورد توجه شود و اینقدر مواد سالم و طبیعی را دست کاری نکنند. چقدر ما از خودمان دور شده ایم ...... پاسخ به این اظهارنظر 1   0 مشارکت در بحث نام: ایمیل:  اگر کسی به من پاسخ داد خبرم نکناگر کسی به من پاسخ داد خبرم کن عنوان: نظراتی که به پیشرفت و تعمیق بحث کمک می کنند در مدت کوتاهی پس از دریافت به نظر دیگر بینندگان می رسد. - نظرات حاوی الفاظ سبک یا هرگونه توهین، افترا، کنایه یا تحقیر نسبت به دیگران منعکس نمی ‏شوند. - از برجسته و رنگی کردن بدون دلیل کلمات و کاربرد بیش از یک علامت تعجب یا سوال بپرهیزید. کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید. 3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."