|
نيمي از بودجه وزارت راه د ر جادهها است |
|
| کد مطلب: 42776, P.View: 6040
|
شاپور بهشتي نژاد
|
|
۰۱ فروردين ۱۳۸۸ |
|
ارتباط هرچه گستردهتر اقتصادي بين ملتها، توريسم و جهانگردي به حدي گسترش يافته كه براي مردم چند دهه قبل از آن قابل تصور نبوده. بسياري از منابع كره زمين دست نخورده باقي ماندهاند. ثروتهاي عظيمي كه از منابع و جنگلها و معادن كه ميتوانند در راه مبارزه با فقر موثر باشند بدون استفاده ماندهاند. زيرا امكان حمل و دسترسي به آنها وجود ندارد. علاوه بر بخش كشاورزي بخش صنعت نيز از كمبود امكانات حمل و نقل مناسب صدمه ميبيند. كارخانجات بطور منظم نياز به سوخت، مواد اوليه، قطعات يدكي و .. دارند. ضعف امكانات حمل و نقل داخلي حتي به موقعيتهاي جهاني بازار محصولات يك كشور ميتواند صدمه وارد سازد. مشكلات حمل و نقل علاوه بر آثار اقتصادي، آثار سياسي و اجتماعي خاص خود را نيز دربر خواهد داشت. حمل و نقل ضعيف حفظ مليت واحد را به طور روز افزوني مشكل ميكند. حمل و نقل و ارتباطات ضعيف مانع عمدهاي در راه حفظ امنيت ملي به شمار ميرود.
شناسايي شاخصهاي بهره وري نقش موثري در تعيين جايگاه حمل و نقل كالا در اقتصاد كشور دارد.
مهمترين شاخص ها : تعداد سفر، ميزان كالاي جابجا شده، متوسط وزن محموله در هر سفر تن، متوسط مسافت طي شده در هر سفر كيلومتر، ميزان سوخت مصرف شده، ايمني و زمان
تا قبل از انقلاب 51 هزار كيلومتر جاده در كشور وجود داشته كه از 30 سال گذشته تا كنون به 180 هزار كيلومتر و راهآهن از 4500 كيلومتر به 8400 كيلومتر افزايش يافته است.
طول بزرگراههای کشور که شاهرگهای حياتی ترانزيتی و حمل و نقل جادهای را تشکيل می دهند از 174 کيلومتر در سال 1357 با 6 هزار و 6 کيلومتر افزايش، به 6 هزار و 180 کيلومتر تا سال 1387بالغ شد. طبق آمار موجود 50 کيلومتر آزاد راه در سال 57، با يک هزار و 556 کيلومتر افزايش، به يک هزار و 606 کيلومتر، در سال 86، ارتقاء يافته است. همچنين 13 هزار 759 کيلومتر راه اصلی در سال 57 ، با 7 هزار و 820 کيلومتر افزايش، به 21 هزار و 579 کيلومتر در سال 86، ارتقاء يافته است و 27 هزار و 422 کيلومتر راه فرعی در سال 57، با 16 هزار و 67 کيلومتر افزايش، به 43 هزار و 489 کيلومتر در سال 86 رسيده است.
طول خطوط ريلي موجود در سال 1357 حدود 4500 كيلومتر و در سال 87 طول خطوط ريلي به 8400 كيلومتر افزايش داشته و اين در مقايسه با توسعه جادهاي بسيار كم است. به عبارتي جاده احداث شده در كشور 22 برابر بيشتر از كل خطوط ريلي موجود ميباشد. اين در حالي است كه در كشورهاي توسعه يافته حدود 8 برابر بيشتر از خطوط ريلي جاده وجود دارد. جالب است قبل از انقلاب تناسب بين احداث جاده و ريل بيشتر رعايت شده است. متأسفانه محدود بودن خطوط ريلي در سطح كشور ما باعث شده تا حمل و نقل جادهاي رونق خاصي داشته باشد. بهرهوري كم، ايمني كمتر، سرعت پايينتر، هزينه حمل و نقل بيشتر، مصرف سوخت بسيار بالا و زمانبري بالا و همچنين خسارات ناشي از تصادفات جادهاي و كشتار بسيار زياد از معايب عمدة حمل و نقل جادهاي نسبت به حمل و نقل ريلي كه داراي مزاياي فراواني است ميباشد. با اين وجود صرف هزينههاي هنگفت براي توسعه جادهاي كشور و محدود ماندن توسعه حمل و نقل ريلي جاي تعجب و تأمل دارد.
حمل ونقل جادهاي در سال 87
ميزان كالاي جابجا شده 8/3 ميليون تن
تعداد سفر كاميون حامل بار با بارنامه 253هزار دستگاه با ميانگين 15 تن بار
جابجايي مسافر 2/7 ميليون نفر
متوسط عمر ناوگان باري جادهاي 19 سال
حمل و نقل ريلي در سال 87
بار جابجا شده 10 ميليون تن
مسافر جابجا شده 2 ميليون نفر
تعداد لكومتيو در سرويس اصلي و مانوري 343 دستگاه
تعداد واگنهاي مسافري 918 دستگاه
تعداد واگنهاي باري 975/ 19 هزار دستگاه
چرا عليرغم اقتصادي بودن راهآهن، باز نيمي از بودجه وزارت راه در جادههاست؟
از مجموعه بودجه ۴ هزار و ۱۴۳ هزار ميليارد توماني وزارت راه و ترابري در لايحه بودجه سال88 ، ۲ هزار و ۸۷۶ ميليارد تومان به برنامه حمل و نقل جاده اي اختصاص داده شده است. در حالي براي توسعه حمل و نقل راه آهن با هزار و ۶۰ ميليارد تومان قرار دارد. (البته اين بودجه در طي 30 براي اولين بار است كه به اين ميزان به راهآهن تعلق ميگيرد و حدود نيمي از آن براي ساخت و احداث خطوط ريلي جديد در نظر گرفته شده است. كه اين مهم نيز بر اساس فشار افكار عمومي و اطلاع رساني انجام شده در خصوص احداث ريل و استفاده از مزاياي آن حاصل گرديده است)
بر اساس گزارشات منتشره سالانه 22هزارو 500 نفر در اثر سوانح رانندگي در جادهها كشته ميشوند. و خسارات مالي ناشي از اين تصادفات روزانه مبلغ 25 ميليارد تومان و سالانه بالغ بر 8900 ميليارد تومان به كشور وارد ميشود. پس چرا باز با صرف هزينههاي بسيار زياد مسئولان محترم به توسعه جادهاي عليرغم بهروري كم اهتمام ميورزند و از احداث خطوط راهاهن و توسعه شبكه ريلي غافل ميشوند؟
بر اساس نظرات كارشناسان وزارت راه، متناسب با موقعيت جغرافيايي هزينه احداث هر كيلومتر راه اصلي 400 تا 850 ميليون تومان و براي آزاد راه 1 تا 5/3 ميليارد تومان مورد نياز ميباشد اين در حالي است كه هزينه احداث هر كيلومتر خط آهن بين 700 ميليون تا 1 ميليارد تومان است.
نتيجه گيري
بهتر است بدانيم هزينههاي تعمير، ترميم و نگهداري راههاي اصلي و آزاد راهها بيشتر از هزينههاي احداث آن ميباشد و از هزينه تعمير. ترميم و نگهداري خطوط ريلي بيشتر است. هزينههاي خطوط ريلي كمتر و از طول عمر بسيار بيشتري نسبت به جاده برخوردار است. جادهها بدليل تغيير در آب و هوا بخصوص در مناطق كوهستاني و غرب كشور بدليل بارندگي و تردد زياد خودروها در مدت كوتاه از بين ميروند و سالانه با صرف هزينههاي زياد ترميم ميشوند.
ميتوانيم با توسعه شبكه ريلي و احداث خط آهن كه هم از ايمني، سرعت، حجم جابجايي بسيار زياد بار و مسافر و در مجموع بهرهوري بيشتر، استهلاك و هزينههاي كمتري برخوردار است از نياز به احداث آزادراه و جاده كه با صرف هزينههاي بسيار بالا و بهرهوري كمتري برخوردار است كم كنيم و به يك راه معمولي كه نيازهاي دسترسي به آن مناطق را براورده سازد بسنده نماييم.
به هر حال قضاوت در خصوص مطالب فوق را به عهده شما خواننده گرامي ميگذارم و اميدوارم مسئولان محترم وزارت راه و راهآهن با توجه و درك بيشتري از مزاياي بسيار زياد استفاده از ريل در كشور، عمده اعتبارات وزارت راه را به توسعه شبكه حمل و نقل ريلي اختصاص دهند. تنها راه نجات كشور براي رهايي از مصرف بسيار بالاي سوخت، كم شدن آمار كشتههاي جادهاي، كم شدن آلايندههاي زيست محيطي و رشد و شكوفايي در صنعت حمل و نقل، افزايش شبكه ريلي كشور از ميزان كنوني به 3 تا 4 برابر است. به ياد داشته باشيم هزينه حمل و نقل بر ميزان قيمت تمام شده كالا بسيار تأثرگذار است. اين امر موجب گشته تا بازرگانان و تجار هميشه به دنبال راههاي ارزانتر سرعت و ايمني بيشتر باشند.حمل و نقل كالا از طريق راهآهن نسبت به جاده بسيار ارزانتر و ايمنتر است اما متأسفانه كشور ما به دليل كمبود خط آهن و ضعف در حمل و نقل ريلي سالانه متحمل خسارات بسيار زيادي در بخش حمل و نقل كالا و مسافر ميشود.
|
|
