کد مطلب: 40644, P.View: 4281

نسبت‌هاي معنادار در بودجه 1388



• 1

(11 توصیه)

	سیداحسان خاندوزی
	۲۰ بهمن ۱۳۸۷
	برخلاف نوشتارهایی که عمدتا به تحلیل‌های اقتصادی، تخصصی و پیچیده از بودجه می‌پردازند، هدف این نوشتار بیان یک نکته مهم و مغفول در عین حال ساده در لایحه بودجه است و آن ناموزوني‌هاي تخصيص بودجه است. در کنار اوصاف عمومی که برای یک بودجه کارآمد ذکر می‌شود، یکی از  ویژگی‌ها، تخصیص بودجه دستگاه‌ها بر اساس مبنایی روشن و دقیق مانند شرح وظایف و برنامه‌های آتی یا عملکرد و کارایی گذشته است. بر این اساس روشهای متعدد علمی در بودجه‌ریزی مطرح است مانند بودجه‌ریزی بر مبنای صفر یا بودجه‌ریزی عملیاتی یا بودجه‌ریزی افزایشی و غیره. هر کدام از روشهای مذکور مبنا قرار گیرد، لاجرم باید نسبت و توازن قابل توجیهی میان بودجه امور مختلف (مانند امور رفاهی، دفاعي، اقتصادی و اجتماعي) و بودجه بخشها و دستگاه‌های متفاوت وجود داشته باشد. اقتصاددانان بیش از قیمت مطلق یک کالا به قیمتهای نسبی توجه می‌کنند، مثلا بیش از آنکه قیمت یک کیلو سیب زمینی یا درآمد پولی یک کارمند مهم باشد، مهمتر آن است که قيمت كالاها يا درآمد اسمي، متناسب با ديگر قيمتها بالا و پايين رود. اگر در هنگام افزایش دیگر قیمتها، قیمت گازوئیل ثابت بماند یعنی به نسبت دیگر کالاها کاهش یافته و قطعا بر مصرف آن اثر مي‌گذارد. در مقابل اگر در زمان افزایش اندک دیگر قیمتها، قیمت برنج بسیار افزایش یابد میل کشاورزان به تولید بیشتر برنج در سال آتی و کاستن از دیگر محصولات تشدید می‌شود. بر همین اساس اگر در میان مشاغل، درآمد خرید و فروش یا تعمیرات رایانه و موبایل بیشتر باشد انگیزه جوانان جویای کار برای حرکت به سمت این فعالیتها افزایش می‌یابد. آنچه گفتیم بدان معناست که قیمت نسبی کالاها، معنادار و موجب تغییر رویه مصرف یا تولید خواهد شد. همین قاعده در مورد بودجه بخشها و دستگاه‌ها نیز صادق است یعنی وزن بیشتر یک دسته امور یا وزن کمتر برخی دستگاه‌ها کاملا معنادار و نشانگر اولویتهای هر دولت است. الف) فصلها به عنوان مثال اگر بودجه فصل‌هاي مختلف لايحه بودجه 1388 را با قانون بودجه 1383 (دولت قبل) مقايسه كنيم مي‌توانيم اثر تفاوت اولويت دولتها را مشاهده كنيم. جدول زير نشان مي‌دهد اگر بودجه علوم و تحقيقات را مبناي مقايسه بگذاريم، بخشهاي مختلف بودجه چقدر در نظر اين دولت مهمتر شده يا در اولويت نبوده‌اند:   همانطور كه مشاهده مي‌كنيم پنج بخش آموزش، دفاع، قضائي،‌ بهداشت و سلامت و رفاه و تامين اجتماعي بيشترين رشدهاي نسبي را در مقايسه با ديگر بخشها داشته‌اند (يعني بخشهايي كه عمده هزينه‌هاي جاري دولت را تشكيل مي‌دهند). در مقابل خود بخش علوم و تحقيقات و بخشهاي ديگري مانند كشاورزي و منابع طبيعي، عمران و مسكن، صنعت و معدن نسبت رشد محسوسي نداشته‌اند كه البته انتقال به بخش بودجه‌هاي استاني يكي از دلايل آن مي‌باشد. ب) دستگاه‌ها با مروری بر جداول لایحه بودجه سال 1388 به نظر می‌رسد بسیاری از نسبتهای بودجه دستگاه‌ها غیرقابل توجیه است. ریشه این مشکل به آنجا بر می‌گردد که به دلیل چندپارگی تدوین بودجه در ایران و تسلط روشهای چانه‌زنی، هیچ منطق یکسانی بر بودجه دستگاه ها حاکم نیست و معیارها و سلایق مختلفی در هر مورد وجود دارد که موجب شده در نهایت تصویر کلی بودجه دستگاه ها چونان کاریکاتوری ناموزون به نظر آید. البته تاکید می‌کنم که این وضعیت ناموزون سالهای سال بر بودجه‌نویسی ما حاکم بوده است و مختص امروز و دیروز نیست. به عنوان نمونه: 1. بودجه سازمان بازرسی کل کشور حدود 20 میلیارد تومان در نظر گرفته شده، این در حالی است که بودجه دانشگاه سیستان و همچنین بودجه موسسه جامعه المصطفی حدود 2  برابر بودجه سازمان بازرسی است. سازمانی که سنگین‌ترین وظیفه نظارتی در تمام دستگاه‌های کشور را عهده‌دار است، از بودجه ای معادل شرکت آب منطقه‌ای لرستان و اندکی بیشتر از بودجه یک دانشگاه در فسا و كمتر از بودجه كمك به اشخاص نهاد رياست جمهوري برخوردار است. 2. بودجه دیوان محاسبات کشور حدود 55 میلیارد تومان در نظر گرفته شده، این در حالی است که بودجه مبارزه با دخانیات 2.5 برابر، بودجه مجتمع آموزشی پیامبر اعظم 4 برابر و بودجه دانشگاه علوم پزشکی اهواز 5 برابر بودجه دیوان محاسبات است. با توجه به سطح گسترده نظارت دیوان و شرح وظایف آن به عنوان رکن نظارتی قوه مقننه، به نظر نمی‌رسد چنین نسبتهایی موجه باشد. 3. بودجه مرکز پژوهشهای مجلس حدود 4 میلیارد تومان در نظر گرفته شده، در حالی که بودجه مرکز زنان و خانواده ریاست جمهوری 2 برابر، بودجه موسسه تحقیقات آب 3 برابر، بودجه پژوهشگاه مواد و انرژی حدود 2 برابر و بودجه یک دانشگاه در رفسنجان  و دانشگاه تربيت معلم سبزوار دقیقا 2 برابر بودجه مرکز پژوهشهاست. به بیان دیگر تنها مرکز کارشناسی و مشاوره‌ای قوه مقننه معادل ستاد مرکزی راهیان نور و بنیاد ایران‌شناسی ریاست جمهوری بودجه دریافت می‌کند. 4. بودجه مجمع تشخیص مصلحت نظام حدود 9 میلیارد تومان در نظر گرفته شده، حال آنکه بودجه شرکت آب و فاضلاب کاشان بیش از این رقم است. بودجه سازمان ملی جوانان حدود 4 برابر، بودجه دانشگاه مالک اشتر 3 برابر و بودجه دانشگاه بوعلي همدان 2.5 برابر مجمع تشخیص است. به بیان دیگر بودجه مجمع تشخیص معادل بودجه موسسه تحقیقات اصلاح نهال و بذر است. به نظر مي‌رسد بايد براي بازگشت به كل‌نگري و موزون شدن چهره بودجه، تغييري اساسي در روش بودجه‌نويسي و رويه‌هاي كارشناسي و اجرايي آن صورت گيرد.   اظهار نظر مشارکت در بحث 103046 | نهضت هماهنگ بهبودي كارمندان ايران   |2009-02-08 10:30:08| بيشتر كارمندان د رتعجب هستند كه با اين بودجه غير واقعي دولت نهم به چه شكلي ميخواهد قانون خدمات كشوري را اجرا نمايد. پاسخ به این اظهارنظر 20   1 103202 | چرا؟؟؟   |2009-02-08 20:58:45| اما من اين تحليل رل قبول ندارم و اولا بر چه مبنايي علوم و تحقيقات را مبناي مقايسه دو دولت براي بودجه ريزي قرار داده چون با عوض شدن مبنا معني تحليل هم عوض ميشه به اين مقايسه تمثيلي دقت كنيد: فرض كنيم بودجه 4 ارگان به صورت زير تغيير كنند(اعداد مثلا بر حسب تومان اگر باشد) a:100--------150(از 100 تومان رسيده به 150 تومان) b:200-------450 c:300-------500 d:400-------600 دقت شود كه همه بودجه ها افزايش يافته حالا نسبت ها اگر مبنا a باشد: c/a:3-------3.3 b/a:2-------3 d/a:4-------4 اگر مبنا b باشد: a/b:0.5-------0.33 c/b:3/2-------1.1 d/b:2-------1.33 اگر مبنا c باشد: a/c:0.33-------0.3 b/c:0.6-------0.9 d/c:1.33-------1.2 حالا به نظر شما بودجه d ثابت مانده يا كم شده ؟ البته شايد نظر من درست نباشد دوست دارم اما من به نظرم ميرسه كه بايد مبناي مشخصي براي مقايسه ها وجود داشته باشد نه اين كه صرفا با يك مثال بخواهيم كسي را زير سوال برده يا تائيد كنيم البته كه من قصد دفاع يا رد هيچ كسي را ندارم پاسخ به این اظهارنظر 7   2 103330 | نويسنده مقاله   |2009-02-09 16:26:35| باسلام نكته شما كلا درست است اما ناچار از انتخاب يك مبنا بوديم. پاسخ به این اظهارنظر 3   2 103374 | همان چرا   |2009-02-09 22:48:37| دوست عزيز آقاي خانوزي سلام من خيلي از اقتصاد سر در نميارم اما فكر مي كنم بهتر بود مقايسه را بر اساس ميزان تورم و نياز هاي واقعي جامعه در نظر مي گرفتيد و اون وقت بودجه دو دولت را تحليل مي كرديد فكر كنم اون جوري به نتايج بهتر و واضح تري مي رسيديم پاسخ به این اظهارنظر 2   0 103468 | ناشناس   |2009-02-10 16:32:35| اینکه کاملا روشن است . بهمان نحوی که در سالهای قبل شد اول سال بودجه متوازن می دهیم و سپس با متمم و اصلاحیه همه بودجه های عمرانی را به جاری منتقل می کنیم و دست آخر 150000 طرح نیمه تمام تحویل دولت بعدی میدهیم پاسخ به این اظهارنظر 0   0 103054 | يك خبرنگار پارلماني   |2009-02-08 15:28:54| اي‌كاش بودجه مركز پژوهش‌هاي مجلس را با بودجه غذاخوري مجلس (خصوصا غذاخوري اشرافي نمايندگان محترم) مقايسه مي‌كرديد و آنگاه مي‌گفتيد كه بودجه «صرف غذا در مجلس» چند برابر بودجه «تنها مرکز کارشناسی و مشاوره‌ای قوه مقننه» است. پاسخ به این اظهارنظر 25   1 103077 | موسوي  - نهادهاي نظارتي   |2009-02-08 11:44:58| مساله اي كه در مورد اين دولت صادقه اينه كه اين دولت كلا با نهادهاي نظارتي حال نميكنه. ابن دولت كلا با محاسبات و حساب و كتاب ميونه اي نداره. پول مفت بديم كه آخرش اين نهادها بگن كه كار دولت كجاهاش ايراد داره يا بخوان دخالت تو كار دولت بكنن و بذارن تو كاسه دولت ؟ عمرا" همچين كاري رو بذاريم بشه. بازرسي مي خوايم چكار؟ ديوان محاسبات واسه چيمونه ؟ پژوهش اونم تو مجلس؟ بي خيال!1 تشخيص مصلحت ؟ شوخي مي كنيد. در حال حاضر مصلحت اقتضا مي كنه نه ما حساب كتاب مي خوايم نه بازرسي. در غير اين صورت گند خيلي كارها در مياد پاسخ به این اظهارنظر 46   3 103078 | ناشناس   |2009-02-08 11:45:00| درست است که بودجه مرکز پژوهش‌های مجلس و مجمع تشخیص مصلحت خیلی چرب نیست، ولی انصاف دهید. این جمله خودتان معنای کافی را می‌رساند: همان طور كه مشاهده مي‌كنيم پنج بخش آموزش، دفاع، قضائي،‌ بهداشت و سلامت و رفاه و تامين اجتماعي بيشترين رشدهاي نسبي را در مقايسه با ديگر بخشها داشته‌اند. این مایه امیدواری است. پاسخ به این اظهارنظر 10   18 103100 | عمید   |2009-02-08 13:03:58| آقای احمدی نژاد و همکارانشان متاسفانه دست به کارهایی می زنند که تعجب آدم را بر میانگیزاند. کارهایی که همیشه می گویید: «دیگر این کار را نخواهند کرد!» پاسخ به این اظهارنظر 19   0 103101 | امیر امامی   |2009-02-08 13:06:05| البته داستان و مشکلات و کاستی های بودجه نویسی در ایران مسبوق به سابقه و ریشه دار است اما صرف اعلام این ارقام و نسبت ها به نظر من با اینکه دیدی کلی از وضعیت نابه سامان بودجه را نشان می دهد امکان قضاوت نهایی را فراهم نمی کند. چرا که ممکن است مثلا سازمانی به دلیل عملیات عمرانی خاص یا پروژه ی خاصی بودجه ای دریافت کرده باشد که ارتباطی به فعالیت های پژوهشی آن سازمان ندارد. با این حال مقادیر این نسبت ها آنقدر معنا دار است که به احتمال زیاد مشکلات اساسی در بودجه ریزی سال آینده وجود دارد. پاسخ به این اظهارنظر 4   0 103104 | faraz  - بودجه ابزاري براي تنبيه   |2009-02-08 13:09:51| اگر به موراد نمونه كه در اين متن آمده يك نگاه جناحي بندازيم رابطه كاملاً معناداري پييدا مي كنيم. شايد بشه از بودجه پيشنهادي امسال ليست خودي و غير خودي را از هم تشخيص داد(البته از ديد دولت). پاسخ به این اظهارنظر 23   1 103119 | خسرو سلجوقی  - فردمحوری جایگزین سامانه مح�   |2009-02-08 13:47:30| تا زمانی که افراد به خود اجازه می دهند بجای قانون گذار و سامانه ها خود قانون وضع کنند و قانون را برای منافع شخصی یا گروهی تفسیر یا متوقف نگهدارند بیش از این نمی توان انتظار داشت پاسخ به این اظهارنظر 12   1 103135 | اقتصاددان   |2009-02-08 14:47:23| خيلي بچه گانه بود آقاي خاندوزي. فردي مثل شما بايد بداند كه اكثر بودجه تحقيقات و پيشرفتهاي تحقيقاتي ما در بخش دفاعي هزينه مي شود،مثل همه دنيا! نتيجه اش هم شد ماهوراه اميد. افزايش بودجه دفاعي،خود به معناي افزايش تحقيقات است نه بودجه جاري! پاسخ به این اظهارنظر 5   9 103331 | نويسنده مقاله   |2009-02-09 16:28:21| باتشكر از نكته شما،‌ بودجه‌هاي دفاع و امنيت مجال مستقلي مي‌طلبد اما منظور كلي نويسنده چيز ديگري بود نه تاكيد بر مساله اي كه فرموديد. پاسخ به این اظهارنظر 1   1 103191 | حافظ  - یکی مال من ...   |2009-02-08 19:03:43| بحث بودجه نویسی دولت هم مثل تقسیم بندی بچه هاست : یکی مال تو دوتا مل من. یکی مال من دوتا مال من. پاسخ به این اظهارنظر 10   0 103194 | ناشناس   |2009-02-08 19:15:14| تو را به خدا کارشناسی بنویسید برای من سوال است در بخشی که سال قبل بیشتر بوده و رشد خوبی داشته چه لزومی دارد امسال دوباره بیشتر شود؟ ظاهرا متن شما بر خلاف کارشناسی بودن اسمش بسیار حیله گرانه نوشته شده است بهنر است با سال قبل مقایسه شود. پاسخ به این اظهارنظر 3   2 103332 | نويسنده مقاله   |2009-02-09 16:30:26| با سپاس،‌ البته قصد حيله‌اي در نفس نگارنده نبود اما مقايسه با سال قبل در روزنامه ها و مركز پژوهشهاي مجلس مكرر شده و تنها هدف ديد بين دولتي (كنوني با سابق) بود. پاسخ به این اظهارنظر 2   1 103208 | mohsen shirzad  - شم دیگر آدرس غلط ندهید   |2009-02-08 21:58:55| وقتی بانک ها معیار سنجش پول را متر می دانند و جوایز اسکناس را با طول می سنجند میگوییم فانتزی است ، اما وقتی بودحه را برابری می سنجند ، ان هم در سایت الف ؛ دیگر نمیشود زیر بار رفت اگر مرکز پژوهش ها و یا مجمع و یا دیوان بودجه ای را پیشنهاد داه باشند و همان هم در لایحه آمده باشد ، دیگر نمی شود به دولت ایراد گرفت. اگرمرکز پژوهش ها یا مجمع و یا دیوان محاسبات در سالهای قبل پروژه های عمرانی و خرید تجهیزاتشان به حد کافی غعمل شده ولی آب و فاضلاب فلان شهر امثال یک پروژه عمرانی دارد ، بدیهی است ساخت یک سیستم از کل حقوق و مزایا مجمع بیشتر باشد. از سایت الف توقع مقایسه معقول تری هست. نه برای دفاع از دولت بلکه بری احترام به شعور خوانندگان سایت. مطمئنا بوودجه ای که یک مهندس عمران بنویسد ایراد های بسیاری خواهد داشت، نیازی به ابزارهای نامطلوب این چنینی برای نقد بودجه نیست پاسخ به این اظهارنظر 7   3 103244 | ناشناس   |2009-02-09 18:34:33| نکته قابل توجه دیگر در بودجه 88 اینست که بودجه نهادهای منتقد دولت مانند: مرکز پژوهشهای مجلس، مجمع تشخیص مصلحت نظام، و سازمان بازرسی کل کشور نسبت به سال قبل کاهش شدیدی داشته است، ولی بودجه سایر دوستان دولت مانند ---افزایش یافته است. کاش در مورد کمک های بلاعوض دولت نیز توضیح میدادید که در سال 88 با رشد 174 درصدی به 6 هزار میلیارد تومان رسیده است. راستی کمک هاي بلاعوض در سالي که انتخابات رياست جمهوري در پيش است چه معنايي مي تواند داشته ‏باشد؟ پاسخ به این اظهارنظر 6   1 103255 | ناشناس   |2009-02-09 09:37:42| زماني كه تنها نهاد تخصصي بودجه در كشور (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي) منحل شود تدوين چنين بودجه‌اي طبيعي خواهد بود. پاسخ به این اظهارنظر 5   1 103275 | ناشناس   |2009-02-09 11:19:04| دولت نهم را دولت "سعي و خطا" نام گذاري كرده اند در حالي كه اين دولت با تاكيد و فهم خطا درس نميگيرد و اصرار بر انجام خطا دارد ! مگر اين 3 سال خطاي بودجه بي حساب و كتاب كم بوده كه امسال هم بي حساب و كتاب بودن بودجه را با بحراني كه گريبان كشور را گرفته و بزودي بيشتر خواهد فشرد عمل نمايد بودجه اي كه همه هزينه هاي خود را به دوش مردم گذاشته و خود را فارغ از ارائه خدمات ميداند ! وضعيت هزينه هاي آموزشي بيمه و درمان مسكن و.... امروز هم افزايش قيمت نان و آب و برق گاز و ... به گوش مردم خوانده ميشه پاسخ به این اظهارنظر 3   0 103472 | ناشناس   |2009-02-10 16:37:16| گمان نمی کنم بشود سعی و خطا نامید چون ما تغییری ندیدیم بنظرم خودرائی و خود محوری بیشتر تطبیق دارد. پاسخ به این اظهارنظر 4   0 103325 | كيهان  - استفاده سياسي از بودجه   |2009-02-09 15:57:59| به نظر ميرسد جناب آقاي رييس جمهور، بودجه را بر حسب خصومتهاي شخصي و دعواهاي جناحي تقسيم كرده است ، دقت كنيد : ((بودجه مجمع تشخیص معادل بودجه موسسه تحقیقات اصلاح نهال و بذر است.)) با اين توضيح كه در راس مجمع آيت الله هاشمي يكي از منتقدان دولت است . ((بودجه سازمان بازرسی کل کشور حدود 20 میلیارد تومان در نظر گرفته شده، ..سازمانی که سنگین‌ترین وظیفه نظارتی در تمام دستگاه‌های کشور را عهده‌دار است، كمتر از بودجه كمك به اشخاص نهاد رياست جمهوري برخوردار است.)) با اين توضيح كه در راس سازمان بازرسی مصطفي پور محمدي، وزير سابق كشور، قرار دارد . كه از اختلاف نظر او و رييس جمهور همه باخبر هستند ............ عجب مهر ورزي . وعجب از استفاده بيت المال در راستاي خصومتهاي حزبي.! پاسخ به این اظهارنظر 7   1 103382 | ناشناس   |2009-02-10 00:28:10| انتظاره ديگري داشتي بعد 4 سال مگه احمدي نزادرا نشناختي پاسخ به این اظهارنظر 7   1 104073 | ناشناس   |2009-02-14 20:39:09| سلام. امروز برای بیستمین سال است که برای پوشش خبر راه پیمایی عظیم این مردم خوب و قدرشناس و غیرتمند انجام وظیفه کردم .براستی که یک عمر است اما در تعجبم که چرا تکراری وخسته کننده نیست . در این سالهای طولانی هرگاه و بارها از برج آزادی به سه سوی خیابان های آزادی و محمدعلی جناح و آیت ا..سعیدی نگاه کرده ام ویا در میان خیل جمعیت به دنبال جفت وجورکردن و یافتن واژه درخور و جمله ای که بتواند حتی بخشی از حقیقت را بازگو کند می گشته ام یک نکته فراموشم نشد که هیچ زمانی به عنوان قطره ای از این اقیانوس جدا نبوده ام و همگام وهمصدا با این مردم راه آمده ام و با اینکه روزهای عادی از این مسیرها عبور می کنم نه خیابان هایش تکراری است و نه آدم هایش .انگار همه آشنای دیرینه اند که باید برای دیدن وشناختنشان دقت کرد . امروز و پس از سی سال وقتی به چهره های مردم می نگریستم .لبخند های مردم به یکدیگر و یا به من چنان صمیمانه و مهربانانه است که طعم دلبستگی ها را تا اعماق جان فرو می نشاند. به درستی که 22 بهمن عید است که در هیچ مناسبتی نمی توان نظیر آن را یافت و این موهبت دست آورد مجاهدت های طولانی و رنج هایی است که بزرگوارانی چون امام راحل و رهبرعزیز و مهربانمان و بسیاری از مردم عادی که گمنامند متحمل شدند و برای تحقق وثبت این روز بزرگ قربانی داده اند و ازهمه چیز گذشتند .امروز وقتی در مقابل سازمان تامین اجتماعی در خیابان آزادی تهران منتنظر حضور دکتر احمدی نژاد رئیس جمهور در راه پیمایی بودم بازهم خدا را شکر کردم که هنوز این توان و افتخار را دارم که به امواج پیوسته ام . وقتی احمدی نژاد وارد راه پیمایی شد جمعیت شور وحالی گرفت و طبق معمول دست های ریئس جمهور در لابلای مردم می گشت تا دست های درازشده به نشانه ابراز محبت را بفشارد. برای گرفتن مصاحبه باید دل به دریا می زدم و از امواج می گذشتم تا به نزدیک رئیس جمهور برسم و مصاحبه را بگیرم و حاصلش یک مشت ومال حسابی ولی موفقیت بود.در همان تلاطم مردی میانسال دست به گردنم انداخت وگفت تو که همیشه با رئیس جمهوری مرا هم ببر تا احمدی نژاد را ببوسم . گفتم الان در این فشار جمعیت این کار امکان پذیر نیست . به هرحال تلاش کردیم وموفق شد وقتی بر می گشت گفت : احمدی نژاد مرد خداست .هم پاک دامن است وهم دلسوز .بوسیدنش ثواب دارد . وقتی از جمعیت خارج شدیم و از مسیر فرعی به طرف میدان آزادی ومحل سخنرانی رئیس جمهور می رفتیم . دیدم همان مرد دوان دوان خود را به کنارخودرو وانتی که ما سوار بودیم رساند وگفت ممنون که کمک کردی اجازه بده تا یک گردو که از باغ خودم چیدم به تو هدیه می کنم که تا پایان مراسم تغییر ذائقه ای باشد . تشکر کردم وگفتم : بزرگوار محبت و مهرورزی تو و این دریای مواج بیکرانه است وگردوی جیب تو هم سرمایه ای تمام نشدنی برای من ! پاسخ به این اظهارنظر 0   0 مشارکت در بحث نام: ایمیل:  اگر کسی به من پاسخ داد خبرم نکناگر کسی به من پاسخ داد خبرم کن عنوان: نظراتی که به پیشرفت و تعمیق بحث کمک می کنند در مدت کوتاهی پس از دریافت به نظر دیگر بینندگان می رسد. - نظرات حاوی الفاظ سبک یا هرگونه توهین، افترا، کنایه یا تحقیر نسبت به دیگران منعکس نمی ‏شوند. - از برجسته و رنگی کردن بدون دلیل کلمات و کاربرد بیش از یک علامت تعجب یا سوال بپرهیزید. کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید. 3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."