این روزها پرسش تکرارشونده این است: «اگر جنگ شود، این بار چه اتفاقی می‌افتد؟» نگرانی طبیعی است؛ اما نگرانی مشروع نباید به صف‌های بی‌ضرورت بنزین، خرید هیجانی، رها کردن کارهای عادی و آشوب ذهنی جمعی تبدیل شود. حساس بودن با از دست دادن آرامش و انسجام ملی دو مقوله متفاوت است.

واقع‌بینانه بگوییم: احتمال درگیری بیشتر از احتمال نداشتن آن است؛ اما این به معنای قطعیت جنگ نیست. با این حال نیازی به نگرانی بزرگ نیست؛ نه چون خطری نیست، بلکه چون ایران می‌تواند جنگ بعدی را با منطق متفاوتی مدیریت کند و از امروز پیروزی نهایی را جدی بگیرد.

۱) تجربه‌ای که هیچ نظامی ندارد

ایران دو جنگ با آمریکا و رژیم صهیونیستی را پشت سر گذاشته؛ جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه. این تجربه در هیچ دانشکده نظامی دنیا کامل بازسازی نمی‌شود. نیروهای مسلح، ستادها و قرارگاه‌ها آزموده شده‌اند و رهبری نیز هوشمندی نظامی و امنیتی‌اش در اتاق‌های فکر دشمن محاسبه می‌شود. جنگ بعدی، تکرار جنگ قبلی نخواهد بود.

۲) تغییر الگوی جنگ

راز پیروزی، غیرقابل پیش‌بینی بودن است. جنگ بعدی باید مبهم، تهاجمی و متفاوت باشد. ابهام راهبردی خودش بخشی از بازدارندگی است. جزئیات طرح‌ها گفته نمی‌شود؛ نه از ضعف، بلکه برای حفظ همان ابهامی که دشمن را زمین‌گیر می‌کند.

۳) جنگ شناختی

دشمن در لحظه اول، همراه بسته نظامی، بسته رسانه‌ای و روانی هم فعال می‌کند: شکستن تاب‌آوری ملی، دو دستگی، القای «همه چیز از دست رفته» و «مقصر خود ما هستیم». بخشی از این بازی از امروز شروع شده است. در ساعات اول جنگ، دشمن یک کلمه راست نمی‌گوید. هر خبری را از هر کسی نپذیریم.

۴) زمین و ترورها

زمین، میدان قدرت ایران است. مردم در مرزها و شهرها اجازه حرکت مهمی به دشمن نمی‌دهند. ترورها دردناک‌اند، اما مسیر را متوقف نمی‌کنند؛ جایگزین‌ها می‌آیند و بعضاً قوی‌تر عمل می‌کنند. به شایعات ترور اعتنا نکنید؛ بخش بزرگی از آن فضای روانی، غیرواقعی است.

۵) روایت «مقصر ایران است»

این ادبیات بخشی از عملیات شناختی دشمن است. ایران در مسیر مذاکره و تعهد تلاش خود را کرده؛ دشمن به تعهداتش عمل نکرد. محاصره دریایی یک ملت ۹۰ میلیونی خودش اقدام جنگی است و پاسخ مشروع به آن، آغازگر جنگ نیست.

 نتیجه

پیروزی در جنگ بعدی آرزو نیست؛ نتیجه تجربه دو جنگ، قدرت یادگیری، ابهام راهبردی، توان شلیک، انسجام ملی، هوشیاری امنیتی و رهبری واحد است. جنگ سختی است و روزهای دشوار ممکن است؛ اما جهت نهایی به نفع ایران است.

مهم‌ترین کار در لحظه اول: انتخاب آرامش و وحدت به جای اضطراب و تفرقه. اگر در دام روایت دشمن نیفتیم و صحنه را به هم نریزیم، دشمن پیش از کامل کردن پروژه‌اش، در همان گام اول شکست خورده است.

* دستیار رییس مجلس در امور راهبردی