شورای امنیت باید تا ۱۴ نوامبر (۲۳ آبان) درباره تمدید رژیم تحریمی قطعنامه ۲۱۴۰ علیه یمن تصمیم بگیرد؛ باتوجه‌به مواضع انتقادی سال‌های اخیر روسیه و چین نسبت به این قطعنامه ، رایزنی هدفمند وزارت امور خارجه ایران در مدت‌زمان باقیمانده می‌تواند مانع رأی‌گیری یا تمدید شود و این امر باعث کاهش تحریم‌های یمن در حوزه دارایی‌های مسدود شده و پروازهای هوایی خواهد شد.
یمن در سال ۱۹۹۰ پس از سال‌ها رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی بر سر دو بخش شمالی و جنوبی‌اش متحد شد و علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور یمن شمالی، ریاست کشور واحد را برعهده گرفت. او تا سال ۲۰۱۲ در قدرت ماند و در این سال‌ها، به دلیل روابط گسترده‌اش با ریاض، نفوذ عربستان در یمن افزایش یافت.
پس از قیام مردم یمن در سال ۲۰۱۱ علیه فساد و استبداد علی عبدالله صالح به رهبری انصارالله(که از لحاظ ایدوئولوژیک به ایران نزدیک هستند)، قدرت طی توافقاتی به معاون او یعنی منصور هادی رسید. در سپتامبر ۲۰۱۴ به دلیل عدم پایبندی منصور هادی به توافقات انجام شده مردم به رهبری انصارالله، وارد صنعا شدند و قدرت را به دست گرفتند. در نهایت در ژانویه ۲۰۱۵ منصور هادی از ریاست‌جمهوری کناره‌گیری کرد.
عربستان که نگران کاهش نفوذ خود در یمن و گسترش نفوذ ایران در همسایگی‌اش بود، از منصور هادی که به ریاض رفته بود حمایت کرد. هادی در نامه‌ای از شورای همکاری خلیج‌فارس و اتحادیه عرب خواست برای حمایت از او، از جمله با مداخله نظامی، وارد عمل شوند [۱]. در نتیجه ائتلافی به رهبری عربستان و امارات، با پشتیبانی آمریکا، در ۲۶ مارس ۲۰۱۵ جنگ علیه یمن را آغاز کرد [۲]. البته قبل از مداخله نظامی، این ائتلاف از ابزار سیاسی خود نیز برای تضعیف دولت مردمی یمن بهره برده بود. قطعنامه ۲۱۴۰ در فوریه 2014 با کارسازی عربستان و امارات علیه دولت مردمی یمن در شورای امنیت به تصویب رسید. بر اساس این قطعنامه دارایی‌هایی دولت مردمی یمن مسدود و ممنوعیت سفر علیه افراد و نهادهای مرتبط با این دولت اعمال شد [۳].
از سال ۲۰۱۵ تاکنون هر ساله برای تمدید قطعنامه مذکور رأی‌گیری می‌شود. اما بر اساس گزارش‌ها همیشه همه اعضای شورای امنیت بر تصویب این قطعنامه هم نظر نبوده و در برخی سال‌ها پکن و مسکو با تصویب این قطعنامه مخالف بوده‌اند.
در فوریه ۲۰۱۸ در پیش‌نویس تمدید این قطعنامه، متنی درباره نقض ممنوعیت تسلیحاتی توسط ایران داشت اما روسیه آن را وتو کرد، بولیوی مخالفت کرد و چین و قزاقستان به این قطعنامه رأی ممتنع دادند، چون ادعاهای هیئت کارشناسان را کافی نمی‌دانستند [۴]. در فوریه ۲۰۲۰ نیز روسیه و چین به قطعنامه ۲۵۱۱ رأی ممتنع دادند [۵]. در سال ۲۰۲۱ نیز شورای امنیت نتوانست نظر مثبت روسیه به قطعنامه ۲۵۶۴ را بگیرد و روسیه ممتنع رأی داد [۶]. آخرین تمدید این قطعنامه نیز در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۵ بود که با ۱۳ رأی موافق و رأی ممتنع روسیه و چین قطعنامه ۲۸۰۱ تصویب شد. این قطعنامه انسداد دارایی و ممنوعیت سفر افراد و نهادهای فهرست‌شده را تنها برای ۱۲ ماه دیگر، یعنی تا ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶، تمدید کرد [۷].
در مورد رای ممتنع روسیه آنا اوستیگنیوا (Anna Evstigneeva)، معاون نماینده روسیه در سازمان ملل، پس از رأی‌گیری گفت: «متن نامتوازن و یک‌جانبه است و آشکارا با یکی از طرف‌های مناقشه مقابله می‌کند. او تنها راه‌حل را گفت‌وگوی فراگیر یمنی با حضور دولت مردمی یمن دانست و مشارکت عربستان، امارات، ایران و عمان را برای حل این مسئله لازم شمرد.» [۸]. دینا گیلموتدینووا (Dina Gilmutdinova) نماینده روسیه در سازمان ملل نیز هم در ۱۳ اوت ۲۰۲۶ صریحاً خواستار لغو کامل محاصره دریایی، هوایی و زمینی یمن شد و فشار حداکثری را ناکارآمد خواند [۹].
چین نیز در سال ۲۰۲۵ بر حل سیاسی تأکید کرد و اقدامات پیشنهادی توقیف و بازرسی دریایی کشتی‌ها را مبهم و خودسرانه و ناقض صلاحیت کشور صاحب‌پرچم دانست. به گفته نماینده چین، این اقدامات ممکن است موجب سوءاستفاده شود [۱۰].
رأی ممتنع دادن چین و روسیه به قطعنامه‌های یمن می‌تواند ناشی از هماهنگی بین طرفین باشد. در ژانویه ۲۰۲۴ یکی از مقامات دولت مردمی اعلام کرد کشتی‌های روسی و چینی از دریای سرخ عبور امن دارند [۱۱]. همچنین در ۲۰۲۶ هم رویترز گزارش داد پکن مستقیماً از دولت مردمی یمن خواسته برای نفتکش‌هایش در باب‌المندب تضمین امنیت بدهد [۱۲].
با توجه مواضع مذکور، تا ۱۴ نوامبر (۲۳ آبان) فرصتی در اختیار وزارت خارجه قرار دارد تا با رایزنی با پکن و مسکو بر رأی‌گیری شورای امنیت در خصوص تمدید قطعنامه‌های علیه یمن تأثیر بگذارد. هر دو کشور بارها از متن‌های یک‌جانبه انتقاد کرده‌اند و منافع خود را هم در آرامش یمن و امنیت باب‌المندب می‌بینند. در نتیجه انتظار می‌رود وزارت امور خارجه در روزهای پیشرو این رایزنی را در سطح عالی پیش ببرد. هدف روشن است؛ یا پیش‌نویس تمدید اصلاً به رأی گذاشته نشو یا توسط چین و روسیه وتو شود. در این صورت تدابیر تحریمی ۲۱۴۰ منقضی می‌شود.
حمایت از یمن در این مقطع، بخشی از همان «وحدت ساحات جبهه‌های مقاومت» است که رهبر انقلاب بر آن تأکید کرده‌اند؛ این یعنی علاوه بر هم‌افزایی جبهه‌ها در برابر دشمن مشترک در میدان جنگ، باید این حمایت در میدان دیپلماسی هم دیده شود.
__________________________________
منابع:
۱. MERIP، «Two Resolutions, a Draft Constitution and Late Developments» (آوریل ۲۰۱۵)
https://merip.org/2015/04/two-resolutions-a-draft-constitution-and-late-developments/
۲. Security Council Report، «Council Action and Inaction on Yemen» (ژوئیه ۲۰۱۷)
https://www.securitycouncilreport.org/monthly-forecast/2017-07/in_hindsight_council_action_and_inaction_on_yemen.php
۳. خبر رسمی سازمان ملل از تصویب قطعنامه ۲۱۴۰ (۲۶ فوریه ۲۰۱۴)
https://www.globalsecurity.org/military/library/news/2014/02/mil-140226-unnews02.htm
4. Security Council Report، «Yemen: Council Vote on Sanctions Regime» (۲۵ فوریه ۲۰۲۰، شامل وتوی ۲۰۱۸)
https://www.securitycouncilreport.org/whatsinblue/2020/02/yemen-council-resolution-to-renew-yemen-sanctions-regime.php
۵. قطعنامه ۲۵۱۱ (۲۵ فوریه ۲۰۲۰)، کتابخانه دیجیتال سازمان ملل، رکورد ۳۸۵۴۶۶۳
https://digitallibrary.un.org/record/3854663
گزارش رسمی جلسه:
https://press.un.org/en/2020/sc14121.doc.htm
۶. قطعنامه ۲۵۶۴ (۲۵ فوریه ۲۰۲۱)، کتابخانه دیجیتال سازمان ملل، رکورد ۳۹۰۲۷۶۴
https://digitallibrary.un.org/record/3902764
گزارش رسمی:
https://press.un.org/en/2021/sc14452.doc.htm
۷. سازمان ملل، گزارش جلسه ۱۰۰۴۴ شورای امنیت، قطعنامه ۲۸۰۱ (۱۴ نوامبر ۲۰۲۵)
https://press.un.org/en/2025/sc16222.doc.htm
صفحه قطعنامه:
https://unscr.com/en/resolutions/2801/
۸. نمایندگی دائم روسیه در سازمان ملل، بیانیه آنا اوستیگنیوا (۱۴ نوامبر ۲۰۲۵)
https://russiaun.ru/en/news/unsc_yemen_141025
۹. نمایندگی دائم روسیه در سازمان ملل، بیانیه دینا گیلموتدینووا (۱۳ اوت ۲۰۲۶)
https://russiaun.ru/en/news/yemen_130826
10. South24 Center، گزارش درباره رأی‌گیری قطعنامه ۲۸۰۱ و تحفظات چین (۱۵ نوامبر ۲۰۲۵)
https://south24.net/news/newse.php?nid=5061
11. CEIAS، «China in the Red Sea: Beijing’s Houthi Connection»
https://ceias.eu/china-in-the-red-sea/
12. Arab News به نقل از رویترز، «China in touch with Yemen’s Houthis to allow ships to sail through Red Sea» (۲۰۲۶)
https://www.arabnews.com/node/2652630/world
نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.